Nemli bir mağarada, el yapımı ahşap “çıkrık” tezgahlarının başına geçen Macık, geleneksel yöntemlerle ürettiği kendir iplerini Türkiye’nin farklı kentlerine ulaştırıyor.
Çocuk yaşta başladı,
67 yıldır tezgahın başında
Gaziantep’in Şahinbey ilçesinde yaşayan 76 yaşındaki Mehmet Ali Macık, günümüzde giderek unutulan mesleklerden biri olan kendircilik geleneğini yarım asrı aşkın süredir sürdürüyor.
Mesleği çocuk yaşlarda babasından öğrenen Macık, yıllar içerisinde teknolojinin gelişmesiyle birlikte üretim yöntemlerinin değişmesine rağmen geleneksel yöntemlerden vazgeçmedi. Kendir iplerini kendi elleriyle hazırlayan usta, ilerleyen yaşına rağmen her gün mesleğinin başına geçerek üretimini sürdürüyor.
Macık için kendircilik yalnızca geçimini sağladığı bir iş değil, babasından devraldığı ve gelecek kuşaklara aktarılmasını istediği bir miras niteliği taşıyor.
Mağaranın neminde
geleneksel üretim
Mehmet Ali Macık’ın üretim yaptığı yer ise mesleğin kendisi kadar dikkat çekiyor. Macık, kendir iplerini nemli bir mağaranın içerisinde hazırlıyor.
Mağaranın nemli olmasının üretim açısından önemli olduğunu belirten Macık, bu ortamda ipliklerin daha düzgün ve kaliteli hale geldiğini ifade ediyor.
El yapımı ahşap tezgahların başına geçen usta, “çıkrık” adı verilen düzeneklerle kendir iplerini büyük bir sabır ve el emeğiyle hazırlıyor. Yıllar içerisinde değişen teknolojiye rağmen üretim yöntemini değiştirmeyen Macık, mesleğin geleneksel uygulamalarını yaşatmayı sürdürüyor.
Kendir ipleri birçok
alanda kullanılıyor
Macık’ın el emeğiyle ürettiği kendir ipleri farklı alanlarda değerlendiriliyor. Geçmişte yaygın olarak kullanılan kendir ipleri, günümüzde de çeşitli ihtiyaçlar için tercih ediliyor.
Üretilen ipler; file, hamak ve balık ağı yapımının yanı sıra farklı malzemelerin bağlanmasında kullanılıyor. Tütün ipi, köşker ipi ve hamal ipi olarak da değerlendirilen kendirler, hayvanların bağlanmasında da kullanılıyor.
Macık, yaptığı üretimin yalnızca geleneksel bir mesleğin devamı olmadığını, aynı zamanda farklı kullanım alanlarına sahip bir ürünün el emeğiyle ortaya çıkarılması anlamına geldiğini belirtiyor.
“67 yıldır mesleğimi severek
devam ettiriyorum”
Kendircilik mesleğine olan bağlılığını anlatan 76 yaşındaki usta, çocuk yaşta başladığı mesleğini hâlâ severek yaptığını söyledi.
Macık, “Ben kendircilik mesleğini 67 yıldır yapıyorum. Çocukken başladım. Şu an 76 yaşındayım. Mesleğimi hala severek devam ettirmekteyim” dedi.
Ürettiği iplerin farklı alanlarda kullanıldığını belirten Macık, “Bu iplikler, genelde tütün ipi, köşker ipi, hamal ipi gibi her türlü yerde kullanılır. Bunun yanında bir de hayvanları bağlamak için kendir yapıyoruz” ifadelerini kullandı.
Üretim için mağarayı tercih etmesinin nedenini de anlatan Macık, “İşimi mağarada sürdürüyorum. Burayı tercih etmemdeki sebep, nemli olmasıdır. Böyle olunca iplik daha düzgün ve daha kaliteli olarak üretiliyor” diye konuştu.
“Mesleğin son ustasıyım”
Kendircilik mesleğinin Gaziantep’te giderek daha az kişi tarafından yapıldığını belirten Macık, kendisini mesleğin son ustası olarak tanımlıyor.
Gelişen teknolojiyle birlikte makineli üretimin yaygınlaşmasının el emeğine dayalı kendirciliği büyük ölçüde gerilettiğini ifade eden Macık, kendircilik geleneğinin tamamen ortadan kalkmasından endişe ediyor.
Macık, “Mesleğin son ustasıyım. Bu mesleği benden başka yapan kalmadı. Benden sonra yok olmasını istemediğim kendirciliği öğretmek istiyorum fakat öğrenmek isteyen kimse yok” dedi.
Geleneksel üretim ile makineleşmiş üretim arasındaki farkın giderek açıldığını belirten Macık, teknoloji karşısında el emeğine dayalı üretimin zorlaştığına dikkat çekti
Makinelerin çok daha kısa sürede yüksek miktarda üretim yapabildiğini ifade eden Macık, buna rağmen geleneksel yöntemlerden vazgeçmediğini söyledi.
Macık, “Günümüzde teknoloji de gelişti. Makineler aracılığıyla üretim arttı. Biz burada 30 kilogram iplik üretiyorsak onlar makinelerde 200-300 kilogram çıkarıyor. Bundan dolayı herkes makineye döndü. Ama ben teknolojiye direnerek bu işi kendi isteğimle yapıyorum” ifadelerini kullandı.
Gaziantep’ten Türkiye’nin
dört bir yanına gönderiliyor
Mehmet Ali Macık’ın mağarada geleneksel yöntemlerle ürettiği kendir ipleri, Gaziantep sınırları içerisinde kalmıyor. İpler, kentteki esnaflar aracılığıyla Türkiye’nin farklı bölgelerine ulaştırılıyor.
Macık, ürettiği ipleri Gaziantep’in tarihi ticaret merkezlerinden Almacı Pazarı’ndaki esnafa götürdüğünü ve buradan farklı kentlerden gelen müşterilere satıldığını belirtti.
“Burada ürettiğim iplikleri, Gaziantep'in tarihi çarşısında bulunan Almacı Pazarı'ndaki esnafa götürüyorum. Onlar da Türkiye'nin dört bir yanından gelen müşterilere satıyor” diyen Macık, böylece yıllardır sürdürdüğü el emeği üretimin farklı şehirlerde de kullanılmaya devam ettiğini anlattı.
Yüzlerce yıllık gelenek
kaybolmasın istiyor
76 yaşındaki Mehmet Ali Macık’ın en büyük isteği ise babasından öğrendiği kendirciliğin kendisiyle birlikte sona ermemesi.
Bir yandan üretimini sürdüren, diğer yandan mesleği öğrenmek isteyen yeni ustalar yetiştirmeye çalışan Macık, ancak bu konuda yeterli ilginin olmadığını ifade ediyor.
Gaziantep’in geleneksel üretim kültürünün parçalarından biri olan kendircilik, Macık’ın mağaradaki mütevazı çalışma alanında yaşamaya devam ediyor. El yapımı çıkrığın her dönüşünde yılların birikimiyle şekillenen ipler, yalnızca bir ürünün değil, kuşaktan kuşağa aktarılan bir mesleğin de izlerini taşıyor.
Teknolojinin üretim biçimlerini değiştirdiği bir dönemde 67 yıldır aynı mesleği sürdüren Macık, ilerleyen yaşına rağmen kendir iplerini elleriyle üretmeye devam ederek kaybolmaya yüz tutan bir zanaatin son temsilcilerinden biri olarak geleneği yaşatıyor.