Gaziantep-Kilis Tabip Odası Türkiye genelinde çarpıcı bir araştırmaya imza attı. Gerçekleştirilen Türkiye Tıp Akademisyenleri Çalışma ve Özlük Hakları Araştırması ile üniversitelerde görev yapan tıp akademisyenlerini ekonomik, mesleki ve kurumsal sorunları ortaya konuldu.

Vergi sistemi gelir kaybının derinleştirdiğini vurgulayan Gaziantep-Kilis Tabip Odası Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Karaoğlan, ‘’Araştırmanın en çarpıcı sonucu şudur. Tıp akademisyenleri, yaptıkları işin sorumluluğunu, yoğunluğunu ve toplumsal değerini karşılamayan bir gelir sistemi içinde çalışmaktadır. Üstelik sorun yalnızca bugünkü geçim koşulları değildir. Akademik emeğin değersizleştirilmesi, emeklilik güvencesinin zayıflaması, eğitim ve araştırmanın gelir sisteminde karşılık bulmaması, kamusal üniversitelerin bilimsel kapasitesini ve geleceğini tehdit etmektedir’’ dedi.

38 ilden 52 farklı uzmanlık alanından 165 tıp akademisyenle görüşme sağlandı

Araştırma kapsamında 38 ilden 52 farklı uzmanlık alanından 165 tıp akademisyenle görüşme sağlandı. Araştırmaya göre; akademisyenlerin yüzde 92,1'i gelirlerinin satın alma gücünün ciddi biçimde eridiğini, yüzde 88,5'i temel maaşlarının iş yükleri ve sorumluluklarıyla uyumlu olmadığını, yüzde 88,5'i ekonomik gelecekleri konusunda güvensizlik yaşadıklarını, yüzde 85,5'i toplam gelirlerinin yaptıkları işi yansıtmadığını ve yüzde 87,3'ü de Sağlık Bakanlığı kadrolarındaki meslektaşlarıyla aralarındaki gelir eşitsizliğini sorun olarak gördüklerini belirtiyor.

Araştırmaya katılanların; yüzde 90,3'ü bilimsel yayın ve hakemlik faaliyetlerinin yeterince karşılık bulmadığını, yüzde 90,3'ü bilimsel yayın üretiminin yeterince teşvik edilmediğini, yüzde 88,5'i asistan ve uzmanlık öğrencisi eğitimine harcanan emeğin yeterince ödüllendirilmediğini, yüzde 87,3'ü ders hazırlığı, sınav, öğrenci danışmanlığı gibi görevlerin gelir sisteminde karşılığının bulunmadığını, yüzde 87,9'u komisyon, kalite ve akreditasyon çalışmalarının ek işyükü oluşturmasına rağmen yeterince karşılanmadığını ifade ediyor.

Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri de emeklilik güvencesine ilişkin tabloda yer aldı. Katılımcıların; yüzde 94,5'i emeklilik sonrasında yaşam standartlarının ciddi biçimde düşmesinden kaygı duyduğunu, yüzde 94,5'i mevcut ödeme sistemi nedeniyle emekli olmaktan çekindiğini, yüzde 90,9'u döner sermaye gelirlerinin emekliliğe yansıtılmamasını adaletsiz bulduğunu, yüzde 93,9'u akademik unvana bağlı emeklilik haklarını yetersiz gördüğünü kaydediyor.

Katılımcıların yüzde 95,2'si mevcut vergi sistemine ilişkin olumsuz görüş bildirirken, yüzde 93,9'u enflasyon karşısında güncellenmeyen vergi dilimlerinin gelirlerini aşındırdığını, yüzde 89,1'i ise kümülatif vergi matrahı nedeniyle yıl içinde net gelirlerinin düştüğünü söylüyor. Yüzde 49,7'si kurumuna aidiyet hissettiğini vurgularken, yüzde 24,2'si aidiyet hissetmediğini, yüzde 26,1'i ise kararsız olduğunu ifade ediyor. Üniversite hastanelerinde karşılıksız icap nöbeti uygulamasının motivasyon ve aidiyeti olumsuz etkilediğini belirtenlerin oranı yüzde 82,4 olarak kayda geçti.

Yine araştırmaya katılanların yüzde 94,5'i mevcut performans sisteminin akademik çalışmaları yeterince ödüllendirmediğinin altını çizerken, yüzde 93,9'u eğitim ve bilimsel araştırmanın gelir sisteminde yeterli karşılık bulmadığını, yüzde 89,1'i ise eğitim ve araştırmanın gelire yansıtılmamasının klinik hizmeti ve hasta bakımı faaliyetlerini ön plana çıkardığını koydu. Akademisyenlerin yüzde 93,8'i gelir yetersizliğini kamu üniversitesinden özel veya vakıf hastanelerine geçişte etkili bir neden olarak gösterirken, yüzde 7,9'u yurt dışında çalışmayı, yüzde 30,9'u özel sektöre geçmeyi, yüzde 25,5'i Sağlık Bakanlığı bünyesinde çalışmayı düşünebileceğini kaydetti. Yüzde 26,1'i ise önümüzdeki beş yıl içinde akademiden ayrılmayı düşündüğünü vurguladı.

Ücret artışlarının önemli bir bölümünün vergi yüküyle erimesinin akademisyenlerin ekonomik kayıplarını daha da derinleştirdiğini söyleyen Karaoğlan, ‘’Katılımcıların yüzde 58,8'inin yeniden seçme şansı olsa akademisyenliği tekrar tercih edeceğini belirtmesine karşılık, yalnızca yüzde 52,1'inin genç hekimlere akademisyenliği önereceğini söylemesidir. Bu fark, akademisyenlerin mesleklerine duydukları bağlılık ile genç kuşaklara önerdikleri mesleki gelecek arasındaki mesafenin açıldığını düşündürüyor’’ şeklinde konuştu.

Yanıtlar, ülkede yaşanan sorunların kapsamlı bir fotoğrafını sunmaktadır

‘Bu çalışma, Türkiye'deki bütün tıp akademisyenlerini istatistiksel olarak

temsil ettiği iddiasında değildir’ diyen Karaoğlan, ‘’Bununla birlikte, farklı üniversitelerden ve uzmanlık alanlarından gelen yanıtlar, ülke genelinde yaşanan sorunların kapsamlı bir fotoğrafını sunmaktadır. Bu tablo, tıp akademisyenlerinin yalnızca daha yüksek ücret talep etmediğini; yaptıkları işin niteliğine, sorumluluğuna ve toplumsal katkısına uygun, öngörülebilir ve güvenceli bir gelir sistemi istediğini göstermektedir’’ ifadelerini kullandı.

Döner sermaye kaynaklı gelir kaybı giderilmelidir

Ücretlerin eğitim, araştırma, klinik hizmet ve akademik sorumluluk esas alınarak yeniden düzenlenmesi gerektiğini sözlerine ekleyen Karaoğlan, ‘’Döner sermaye temel ücretin yerine geçirilmemeli. Hasta sayısından bağımsız, sürdürülebilir bir akademik ödeme sistemi kurulmalıdır. Ders, sınav, asistan eğitimi, tez danışmanlığı ve bilimsel yayın faaliyetleri adil biçimde ücretlendirilmelidir. Akademik unvan ve çalışma yaşamı boyunca üretilen değer emekliliğe yansıtılmalı, döner sermaye kaynaklı gelir kaybı giderilmelidir’’ çağrısında bulundu.

Ek gelir vergileri yüzde 10–15 bandına sabitlenmelidir

Karaoğlan, ‘’Vergi dilimleri enflasyona göre güncellenmeli, yıl içi matrah erimesi durdurulmalı ve ek gelir vergileri yüzde 10–15 bandına sabitlenmelidir. Üniversite hastanelerinin altyapısı ve istihdamı güçlendirilmeli, Sağlık Bakanlığı kadrolarıyla aradaki gelir eşitsizliği kaldırılmalıdır. Üniversite hastanelerindeki nöbet ve icap ücretleri diğer kamu sağlık kurumlarıyla eşitlenmelidir. Atama ve yükseltmelerde liyakat esas alınmalı, mobbing önlenmeli ve bilimsel çalışmalar desteklenmelidir. Akademisyenin güvencesi toplumun güvencesidir’’ değerlendirmesini yaptı.

Tıp akademisyenlerinin ekonomik ve mesleki sorunlarının, yalnızca üniversite çalışanlarının özlük hakları başlığı altında ele alınamayacağını vurgulayan Karaoğlan, ‘’Bu sorunlar, ülkenin bilimsel üretim kapasitesi, tıp eğitiminin niteliği, kamu hastanelerinin insan kaynağı ve toplumun sağlık hizmetine erişimiyle doğrudan ilişkilidir. Bir akademisyenin emeğinin karşılığını alamaması yalnızca o profesörün sorunu değildir. O profesörün yetiştiremediği öğrenci, yeterince zaman ayıramadığı asistan, gerçekleştiremediği araştırma ve aktaramadığı bilimsel birikim bütün toplumun kaybıdır’’ tespitinde bulundu.

Kaynak: adem kesenek