İstiklal Marşı, 86 milyon insanın ortak bağımsızlık iradesini tek kelimeyle başlatır: “Korkma!”

İstiklal Marşı, 86 milyon insanın ortak bağımsızlık iradesini tek kelimeyle başlatır: “Korkma!”

Aradan geçen yıllara rağmen hâlâ sormamız gereken soru şudur: Korkma diye başlayan bir millet, neden düşüncesini açıklamaktan korkar hâle geldi?

İnsanlar iktidarın uygulamalarını eleştirirken başlarına gelebilecekleri hesaplamak zorunda mı? Bir düşüncesini söylediği için tutuklanmaktan, işini kaybetmekten, ailesinin geleceğinin zarar görmesinden endişe edenler var mı?

Bu soruların toplumun zihninde yer etmesi bile başlı başına bir sorundur. Çünkü korku, yalnızca yaşanan bir olay değildir. Henüz gerçekleşmemiş bir ihtimal, insanın davranışlarını belirlemeye yeter. İnsan söyleyeceklerini tartar, kelimelerini seçer ve sonunda susar. Baskı, doğrudan müdahaleden öte, insanın kendi kendini sınırlamasına dönüşür.

Bir gazeteci soru sormaktan, bir akademisyen görüşünü açıklamaktan, bir öğretmen sınıfta farklı düşünceleri tartıştırmaktan çekiniyorsa mesele bireysel kaygıdan ibaret değildir. Asıl tehlike, düşünceyi açıklamanın bedel doğuracağı inancının toplumda yerleşmesidir. İnsanlar geçimini, ailesini ve geleceğini korumak için sustuğunda özgürlük kâğıt üzerinde kalır.

Hukuk, iktidarın kendini koruma aracı değildir. İnsanın hakkını, özgürlüğünü ve adalet duygusunu güvence altına almak için vardır. Hukukun mevcut güç ilişkilerini korumak üzere araçsallaştırılması, adalete duyulan güveni ve toplumun birlikte yaşama iradesini zedeler. Çözüm hukuktan uzaklaşmak değil, hukuku yeniden hak ve adalet temelinde sahiplenmektir. Korkunun karşısında yalnızca cesaret değil; haklarını bilen, hukukunu savunan ve birbirinin özgürlüğüne sahip çıkan bir toplum bilinci durabilir.

İstiklal Marşı’ndaki “Korkma!” çağrısı yalnızca savaş meydanındaki cesareti anlatmaz. Bağımsızlığını kazanmış bir milletin kendi iradesine sahip çıkmasını da ifade eder. Bağımsızlık, sınırların korunmasından ibaret değildir; insanın düşüncesinde, sözünde ve kararında özgür olabilmesidir.

Bugün karşı karşıya olduğumuz asıl sorun, Cumhuriyet’in dayandığı bağımsızlık, özgürlük ve yurttaşlık anlayışını içselleştirmemiş bir siyasal zihniyetin varlığıdır. Cumhuriyet, insanı yönetilen bir tebaa olmaktan çıkarıp hak ve sorumluluk sahibi yurttaş hâline getirme iddiasıdır. Yurttaşlık bilinci gelişmeden bağımsızlık bilinci, bağımsızlık bilinci gelişmeden de özgürlük bilinci yerleşemez.

Bir başka sorun da ayrılıkçılıktır. Yurttaşlık bilinci oluşmamış bir kitle için hangi devletin tebaası olmanın farkı yoktur. Çünkü o kitle, kendisini bir iradenin, bir hukukun ve bir ortak geleceğin sahibi olarak görmez; yalnızca yönetilen bir unsur olarak kalır. Bu bilinç boşluğu, hem korkunun hem de ayrılıkçı ideolojilerin en verimli zeminidir.

Bir milletin bağımsızlığı, yurttaşlarının korkmadan konuşabildiği, farklı düşüncelerin cezalandırılma endişesi taşımadan ifade edilebildiği ve hukukun herkese eşit uygulandığı bir düzenle anlam kazanır. Bu düzenin kurulması yalnızca yönetenlerin sorumluluğuna bırakılamaz. Hak ve özgürlüklerin korunması, yurttaşların da ortak işidir.

Daha düşündürücü olan ise, bu anlayışın siyasal desteğini oluşturan kesimlerin bile ekonomik sorunlar karşısında isyan noktasına gelmesidir. Korku, ekonomik çaresizlik ve gelecek kaygısı bir araya geldiğinde toplumun sessiz kalacağını sanmak büyük bir yanılgıdır.

İstiklal, geçmişte kazanılmış ve bir daha tartışılmayacak bir miras değildir. Her kuşağın yeniden yaşatması gereken bir özgürlük bilincidir. Bu bilinç, korkuya teslim olmamakla, hakkını savunmakla, haksızlığa itiraz etmekle ve adalet için birlikte hareket edebilmekle varlığını sürdürür.

“Korkma!” sözü yalnızca bir marşın başlangıcı değildir. Özgür yaşamak isteyen bir milletin kendisine verdiği sözdür. Bu sözü yaşatmak, korkuyu kabullenmekle değil, Cumhuriyet’in kazandırdığı hak ve özgürlüklere sahip çıkmakla mümkündür.